De voorbereiding

eindexamen

Eerst moeten we vooraf iets duidelijk stellen. Of je voor een vak slaagt of niet, ligt niet alleen aan de tijd die je stopt in studeren. Het is net zo belangrijk dat je, als het erop aankomt, ontspannen genoeg bent om de kennis die in je hoofd zit, op te diepen.

Oefenen, oefenen

Ontspannen kun je leren. En als je er op tijd mee begint (dus niet de avond voor je examen) kan je dat in moeilijke tijden toepassen. Eén manier om te leren ontspannen is door je eerst in te spannen. Je gaat hardlopen of je trekt heel bewust alle spieren in je lichaam aan en laat ze dan los. Je ervaart zo wat ontspanning is. Dit moet je wel regelmatig herhalen om het tijdens een examen te kunnen toepassen.
Spanning kan zorgen voor 'onhandige gedachten', zoals: ik kan het toch niet! Zulke gedachten werken verlammend en kunnen je examen (en de tijd daarvoor) goed verknallen. Je moet ze dus direct proberen om te zetten in 'handige gedachten'. Je doet even niets, probeert aan iets anders te denken, of doet een ontspanningsoefening. Daarna is de weg vrij om je te realiseren dat je nu het antwoord niet weet, maar misschien wel ooit hebt geweten. Wanneer dat was en waar, ga je dan bedenken.

Structuren bouwen

Je kunt geen marathon lopen zonder te trainen. Om je hersens goed te kunnen gebruiken, moet je ook oefenen. Je zult met andere woorden moeten léren. En dat is niet hetzelfde als de stof viermaal doorlezen. Met een eigenwijs: 'Zo leer ik nu eenmaal', kom je niet ver.
Actief zijn, dát is leren. Oefen met examens van andere jaren. Bouw structuren, scheid hoofd- en bijzaken van elkaar en probeer onderlinge verbanden te ontdekken. Aantekeningen maken bij de uitleg van je docent helpt enorm, want die bouwt ook een structuur. En je kunt ook eens kijken hoe je studieboek in elkaar zit.
Het grote voordeel van structuren is dat je in moeilijke, spanningsvolle situaties makkelijker informatie (in je hoofd) kunt terugzoeken. Je kunt het vergelijken met internet: weet je welke site je nodig hebt, dan scheelt dat ontzettend veel tijd.

Tip: Een spiekbriefje maken is een goede manier om jezelf te testen. Lukt het, dan heb je meteen een structuur van de leerstof. (Natuurlijk niet meenemen naar het examen!)

Studeren voor je 'baas'

Als leren geen hobby van je is, zie het dan als werk. Bekijk hoeveel tijd je nog hebt voor de examens beginnen. Kies vaste dagen uit om te 'werken', met vaste werktijden, maak duidelijke afspraken (op papier) en bedenk een leuke beloning.

Houd voor je werktijden voetbaltijden aan: maximaal 45 minuten achter elkaar leren, dan 10 - 15 minuten 'even niets doen'. Tijdens de pauze moet je niet proberen om nog informatie in je hoofd te stoppen. Je werkgeheugen (kortetermijngeheugen) is namelijk vol en de inhoud wordt op je harde schijf (langetermijngeheugen) gezet. Je mag wel routinematige dingen doen (iets opzoeken of zo), even rondlopen en ontspannen, wat drinken of jezelf belonen met een telefoontje aan een goede vriend(in).
Op deze manier maak je een dag van acht uur. Ben je bang dat je dat niet volhoudt - of dat je eindeloos gaat studeren - zoek dan iemand die je 'baas' wil spelen.

Houd grote schoonmaak

Om te leren, moet je je kunnen concentreren. Rommel leidt af, dus moet er worden opgeruimd: je kamer, je bureau én je hoofd. Dat laatste kun je doen door jezelf af te vragen waar je het allemaal voor doet. Als ik slaag... krijg ik een diploma, ga ik een beroepsopleiding volgen, mag ik rijexamen doen... Maak je focus helder.

Niet uitstellen... maar aan de slag!

Ja, de tijd begint te dringen en de berg leerstof lijkt alsmaar groter te worden naarmate het examen nadert. Blijf er niet omheen lopen, maak er kleine bergjes van: een bergje Nederlands, een bergje economie, een bergje... Kies afwisselend iets wat je niet zo moeilijk vindt en een vak waar je echt tegenop ziet. 'Onhandige gedachten' (nu is het te laat en ik zie niet waar ik moet beginnen) ga je te lijf met ontspanningsoefeningen en vervang je door 'handige gedachten' (zo pak ik het aan) en je start met werken, nu!